Yükselmenin ve Başarının Sırrı
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı’da elçilik yapmış olan, Avusturyalı Busbek, Türklerin başarılarındaki sırrı şöyle anlatmaktadır :
Hiç kimse sırf filanın soyundan gelmiş olmak dolayısıyla başkalarından mümtaz bir mevki ye çıkamaz… Sultan herkesin vazife ve memuriyetini tevcih ederken ne servete ehemmiyet verir ne de boş ricalarla ısrarlara kulak asar. Yalnız liyakat ve hak etmişliğine göre mükafat görür. Her memuriyetin başında o vazifeyi muktedir bir kimse vardır. Türkiye’de herkes kendi mevki ve ikbalinin banisidir. Türkler insanlarda meziyetin irsen intikal ettiğine ve bir miras gibi elde edildiğine inanmazlar…
Namussuz, tembel ve atıl olanlar hiçbir zaman yükselemezler. İtibarsız ve hakir bir halde kalırlar. Türklerin her teşebbüsünde muvaffak olarak hakim bir millet haline gelmelerinin ve her gün hudutlarını genişletip büyüme durumlarının sırrı işte bu noktadadır.